الملا فتح الله الكاشاني

275

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

بر ما سبقت نگرفتندى بلكه پيش از ايشان قبول اسلام ميكرديم آيه آمد كه . وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا و گفتند آنان كه كافر شدند از بنو عامر و امثال ايشان لِلَّذِينَ آمَنُوا براى آنان كه ايمان آوردند از جهينه و احزاب ايشان يعنى در حق ايشان گفتند لَوْ كانَ خَيْراً اگر بودى ايمان بهتر از كيش مادر نفع اجل و عاجل ما سَبَقُونا پس پيشى نگرفتندى بر ما و مسارعت نكردندى جهينه و اتباع ايشان كه اراذل قبايلند و شبانان و بندگان إِلَيْهِ بسوى آن بلكه ما در آن سابقا بوديم چه رتبهء ما از ايشان بهتر است و بزرگى و شهرت ما از ايشان بيشتر و در اكثر تفاسير مذكور است كه اين آيه در بارهء يهودان نازلشده بعد از اسلام عبد اللّه بن سلام و اصحاب او پس معنى آنست كه رؤساى يهود گفتند اگر آنچه محمد آورده نيكوتر و بهتر بودى از كيش ما پيشى نگرفتندى غير ما بر ما چون ما از بزرگان قوميم و از رؤساى ايشان و نزد بعضى در شان عامهء مشركان است كه در حق فقراى اصحاب چون عمار و صهيب و ابن مسعود و غيرهم گفتند كه اگر چيزى در ايمان بودى اين گدايان بر ما سبقت نكردندى در آن ما كه اشراف عربيم بر ايشان سبقت مىنموديم وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا و چون راه راست نيافتند يهودان يا مشركان بِهِ به قرآن و يا بجميع آنچه محمد آورده فَسَيَقُولُونَ پس زود باشد كه بگويند هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ اين دروغ كهنه است يعنى پيشينيان نيز مثل اين افترى ميكردند مانند اين دروغى گفته پس به جهت رد شركان و يهودان ميفرمايد . وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى و پيش از قرآن كتاب موسى است يعنى تورية إِماماً در حالتى كه پيشوائيست كه مردمان اقتدا به آن كنند در دين خدا وَ رَحْمَةً و سبب بخشش نعمت دنيويه و اخرويه نسبت به كسى كه به آن مهتدى مىشود و بر وفق آن عمل كند پيش از نزول قرآن پس مشركان به آن مهتدى نشدند و بعبادت بتان مشغول شدند و يهودان نيز بمضمون آن عمل نكردند و بجهة آن بعث حضرت رسول را در آن تحريف نمودند وَ هذا كِتابٌ و اين كتابيست مُصَدِّقٌ تصديق كنندهء كتاب تورية يا جميع كتب منزله لِساناً عَرَبِيًّا در حالتى كه بزبانيست تازى لِيُنْذِرَ الَّذِينَ ظَلَمُوا تا بيم كند آنانرا كه ستم كردند بنفسهاى خود بسبب عصيان وَ بُشْرى و تا مژده دهنده باشد لِلْمُحْسِنِينَ مر گروه گرويدگان را بروضهء رضوان و نجات از نيران . إِنَّ الَّذِينَ قالُوا بدرستيكه آنان كه گفتند رَبُّنَا اللَّهُ آفريدگار ما خداى به حق است و معبود مطلق ثُمَّ اسْتَقامُوا پس بايستادند در آن و عدول نكردند از آن تا حين